Ekologiczny i społeczny potencjał rewitalizacji cieków wodnych na obszarach miejskich na przykładzie parku linearnego Młynówka Królewska w Krakowie

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Przemysław Kowalski
Miłosz Zieliński
Antonio Amado

Abstrakt

W artykule omówiono potencjał przestrzenny oraz istniejące ograniczenia parku linearnego Młynówka Królewska w Krakowie, w kontekście rewitalizacji terenów nadrzecznych w miastach. Analizie poddano zagadnienie usług ekosystemowych (UE) oferowanych przez tereny zieleni miejskiej, rozpatrywanych w ujęciu obszarów zielonej infrastruktury (ZI), w których łączone są powierzchnie zieleni i wód powierzchniowych. Omówiono dynamikę oddziaływania obszarów ZI na środowisko miejskie, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenie efektu miejskiej wyspy ciepła (MWC). Dyskusji poddana została społeczna percepcja UE związanych z obszarami ZI w mieście, w kontekście terenów nadwodnych. Analizie poddany został przykład koncepcyjnych projektów rewitalizacji terenu położonego wzdłuż dawnego sztucznego koryta rzecznego Młynówki Królewskiej, którego geneza sięga XIII wieku, opracowanych przez studentów kierunku architektura krajobrazu. W podsumowaniu stwierdzono, iż projektowanie zgodnie z koncepcją zielonej infrastruktury w ujęciu Benedicta i McMahona (2006), umożliwia zwiększenie zakresu świadczonych UE, w tym poprawę dostępności przestrzeni w przeliczeniu na mieszkańca. Wprowadzenie wody w osuszone obecnie koryto rzeczne umożliwi zwiększenie efektywności terenu zieleni w redukcji efektu MWC.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Jak cytować
KowalskiP., ZielińskiM. i AmadoA. (2022) „Ekologiczny i społeczny potencjał rewitalizacji cieków wodnych na obszarach miejskich na przykładzie parku linearnego Młynówka Królewska w Krakowie”, Środowisko Mieszkaniowe, 37(37), s. 62-73. Dostępne na: https://housingenvironment.pk.edu.pl/srodowisko/article/view/473 (Udostępniono: 20styczeń2022).
Dział
Artykuły

Bibliografia

[1] Ahern, J. (2011), From fail-safe to safe-to-fail: Sustainability and resilience in the new urban world. Landscape and Urban Planning, 100(4), 341–343. doi:10.1016/j.landurbplan.2011.02.021.
[2] Architekt : miesięcznik poświęcony architekturze, budownictwu i przemysłowi artystycznemu, rok IX (1910), zesz. 6, 7, 8.
[3] Asnake, K., Worku, H. and Argaw, M. (2021) ‘Integrating river restoration goals with urban planning practices: the case of Kebena river, Addis Ababa’, Heliyon, 7(7). doi:10.1016/j.heliyon.2021.e07446.
[4] Bąkowski, K., (1902), Dawne kierunki rzek pod Krakowem, Druk „Czasu”, Kraków, ss. 37.
[5] Benedict, M.A., and McMahon, E.T. (2006), Green Infrastructure. Linking Landscapes and Communities, Island Press, Washington – Covelo – London 2006, ss. 300.
[6] Bergstrom, J.C., Loomis, J.B., (2017) Economic valuation of river restoration: An analysis of the valuation literature and its uses in decision-making, Water Resources and Economics 17 9–19; doi:10.1016/j.wre.2016.12.001.
[7] Brouwer, R., Sheremet, O., (2017) The economic value of river restoration, Water resources and economics 2017(C):1-8; doi:10.1016/j.wre.2017.02.005.
[8] Carmona, M., (2015) Re-theorising contemporary public space: a new narrative and a new normative, Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, 8:4, 373-405; doi:10.1080/17549175.2014.909518.
[8] Dai, D., Brouver, R., Lei, K., (2021) Measuring the economic value of urban river restoration, Ecological Economics 2021 190:107186; DOI:10.1016/j.ecolecon.2021.107186.
[9] Directive 2000/60/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2000 establishing a framework for Community action in the field of water policy (OJ L 327 22.12.2000 p. 1)’ (2006) Documents in European Community Environmental Law, pp. 879–969.
[10] Dudzic-Gyurkovich, K. (2021) Urban Development and Population Pressure: The Case of Młynówka Królewska Park in Krakow, Poland. Sustainability 2021, 13, 1116; DOI:10.3390/su13031116.
[11] Garcia, X. et al. (2016) ‘Is river rehabilitation economically viable in water-scarce basins?’, Environmental Science and Policy, 61, pp. 154–164. doi:10.1016/j.envsci.2016.04.011.
[12] Hebda-Małocha, A. and Małocha, M. (2007) ‘Gospodarcza rola Młynówki Królewskiej w Krakowie i jej wpływ na obecne zagospodarowanie miasta’, Czasopismo Techniczne. Środowisko, pp. 123-134.
[13] Hua, J. and Chen, W. Y. (2019) ‘Prioritizing urban rivers’ ecosystem services: An importance-performance analysis’, Cities, 94, pp. 11–23. doi:10.1016/j.cities.2019.05.014.
[14] Imam Syafii, N. et al. (2017) ‘Thermal environment assessment around bodies of water in urban canyons: A scale model study’, Sustainable Cities and Society, 34, pp. 79–89. doi:10.1016/j.scs.2017.06.012.
[15] Jiang Y, Huang J, Shi T, Wang H. (2021) Interaction of Urban Rivers and Green Space Morphology to Mitigate the Urban Heat Island Effect: Case-Based Comparative Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021; 18(21):11404. doi:10.3390/ijerph182111404.
[16] Julian, J. P., Daly, G. S. and Weaver, R. C. (2018) ‘University students’ social demand of a blue space and the influence of life experiences’, Sustainability (Switzerland), 10(9). doi:10.3390/su10093178.
[17] Kiecko, E. (2019) ‘Piękno miasta i przestrzenie reprezentacyjne w projektach konkursowych na Wielki Kraków ; The city’s beauty and representative spaces in the design competition for Great Kraków ; Architektura w mieście, architektura dla miasta : przestrzeń publiczna w miastach ziem polskich w “długim” dziewiętnastym wieku ; Zabór austriacki’, IH PAN, call no. II.14682 ; IH PAN, call no. II.14681 Podr.
[18] Kochel, L. Zieliński, M. (2021) „Tereny zieleni a potencjał rekreacyjno-wypoczynkowy na przykładzie Krakowa”, Teka Komisji Urbanistyki i Architektury, XLIX, s.47-78, doi:10.24425/tkuia.2021.138703.
[19] Kowalski, P. and Scherzer, C. (2019) „Tereny nadrzeczne w miastach jako element systemu Zielonej Infrastruktury w kontekście projektów rewitalizacyjnych podejmowanych w ramach wystaw ogrodniczych Gartenschau w Niemczech”, Środowisko Mieszkaniowe, 0(24), s. 120-129. doi:10.4467/25438700SM.18.064.9654.
[20] Kraków : studia nad rozwojem miasta : praca zbiorowa / pod red. Jana Dąbrowskiego (1957). Kraków: Wydawnictwo Literackie.
[21] Le Lay, Y.-F., Piégay, H. and Rivière-Honegger, A. (2013) ‘Perception of braided river landscapes: Implications for public participation and sustainable management’, Journal of Environmental Management, 119, pp. 1–12. doi:10.1016/j.jenvman.2013.01.006.
[22] OECD/European Commission (2020), Cities in the World: A New Perspective on Urbanisation, OECD Urban Studies, OECD Publishing, Paris. doi:10.1787/d0efcbda-en.
[23] Pociask-Karteczka, J., 1994, Przemiany stosunków wodnych na obszarze Krakowa. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCXLIV, Prace Geograficzne, z. 96, 1994, ss. 38.
[24] Russo, A. and Cirella, G.T., (2018) Modern Compact Cities: How Much Greenery Do We Need?, International Journal of Environmental Research and Public Health 2018, 15, 2180. doi:10.3390/ijerph15102180.
[25] Schmager, M., (2006) Miejski park historyczno-krajobrazowy Młynówka Królewska, Problemy Rozwoju Miast 2006 3/1-4, 65-77.
[26] Sun, R. and Chen, L. (2012) ‘How can urban water bodies be designed for climate adaptation?’, Landscape and Urban Planning, 105(1–2), pp. 27–33. doi:10.1016/j.landurbplan.2011.11.018.
[27] Szulczewska, B. et al. (2014) How much green is needed for a vital neighbourhood? In search for empirical evidence, Land Use Policy, 38, pp. 330–345. doi:10.1016/j.landusepol.2013.11.006.
[28] Tominaga, Y., Sato, Y. and Sadohara, S. (2015) ‘CFD simulations of the effect of evaporative cooling from water bodies in a micro-scale urban environment: Validation and application studies’, Sustainable Cities and Society, 19, pp. 259–270. doi: 10.1016/j.scs.2015.03.011.
[29] Uggeldahl, K. C. and Olsen, S. B. (2019) ‘Public preferences for co-benefits of riparian buffer strips in Denmark: An economic valuation study’, Journal of Environmental Management, 239, pp. 342–351. doi:10.1016/j.jenvman.2019.03.078.
[30] Vermaat J, Wagtendonk A, Brouwer R, et al. (2016) Assessing the societal benefits of river restoration using the ecosystem services approach, Hydrobiologia 2016 769(1):121-135. doi:10.1007/s10750-015-2482-z.
[31] Wantzen, K. M. et al. (2016) ‘River Culture: an eco-social approach to mitigate the biological and cultural diversity crisis in riverscapes’, Ecohydrology & Hydrobiology, 16(1), pp. 7–18. doi:10.1016/j.ecohyd.2015.12.003.
[32] Wroblewska, K. and Jeong, B. R. (2021) ‘Effectiveness of plants and green infrastructure utilization in ambient particulate matter removal’, ENVIRONMENTAL SCIENCES EUROPE, 33(1), p. 110. doi:10.1186/s12302-021-00547-2.
[33] Wyżga, B., Zawiejska, J. and Le Lay, Y.-F. (2009) ‘Influence of academic education on the perception of wood in watercourses’, Journal of Environmental Management, 90(1), pp. 587–603. doi:10.1016/j.jenvman.2007.12.013.
[34] Yu, Z. et al. (2020) ‘Critical review on the cooling effect of urban blue-green space: A threshold-size perspective’, Urban Forestry & Urban Greening ; volume 49, page 126630 ; ISSN 1618-8667. doi:10.1016/j.ufug.2020.126630.
[35] Zachariasz A. (2006), Zieleń jako współczesny czynnik miastotwórczy ze szczególnym uwzględnieniem roli parków publicznych, monografia 336, seria architektura, Politechnika Krakowska, Kraków.
[36] Zingraff-Hamed, A. et al. (2018) ‘Model-based evaluation of urban river restoration: Conflicts between sensitive fish species and recreational users’, Sustainability (Switzerland), 10(6). doi:10.3390/
su10061747